Podatki 2014. Zmiany w VAT

Zmiany w VAT
Chociaż zmiany w przepisach podatkowych wprowadzane ustawą o redukcji obciążeń administracyjnych w gospodarce, w części dotyczącej podatków  mogą wydawać się niezbyt obszerne, to należy podkreślić, iż  wprowadzają one istotne modyfikacje w rozliczeniach z fiskusem.
Dla firm, które korzystając z finansowania w formie leasingu nowowprowadzone przepisy mogą spowodować realne wyeliminowanie  kłopotów finansowych.
Otóż w ramach regulacji zmieniających obie ustawy o podatkach dochodowych ustawodawca postanowił:
a) skrócić minimalny okres leasingu w przypadku umów konstytuujących leasing operacyjny, przedmiotem którego są nieruchomości podlegające amortyzacji – skrócenie z  10 lat do 5 lat,
b) wprowadzić korzystania w ramach umowy leasingi z prawa wieczystego użytkowania gruntów,
c) uporządkować problematykę cesji umowy leasingu poprzez wyraźne wskazanie, że w przypadku zmiany stron kontraktu w trakcie  podstawowego okresu umowy leasingu, następuje sumowanie czasu trwania umowy sprzed i po cesji,
d) wprowadzić zmiany, dzięki którym ekonomicznie możliwe będzie zawieranie kolejnej umowy leasingu operacyjnego rzeczy ruchomej po zakończeniu jednej umowy – w przypadku kolejnej umowy, suma opłat wynikających z takiej umowy ma być nie niższa niż wartość rynkowa przedmiotu leasingu z dnia zawarcia kolejnej umowy.
Analizując zmiany w kolejności ich prezentowania powyżej, należy wskazać, że pierwsza z nich implikowana jest tym, iż aktualnie występujący w obu ustawach o podatkach dochodowych  dziesięcioletni minimalny okres leasingu nieruchomości podlegających amortyzacji (budynków, budowli) jest zbyt długi jak na obecne realia gospodarcze; w konsekwencji,  leasingodawca nie ma możliwości racjonalnego i skutecznego oszacowania ryzyka potencjalnej przyszłej niewypłacalności korzystającego. Dzięki skróceniu okresu leasingu – przy zachowaniu dotychczasowych pozostałych warunków – z jednej strony finansujący będzie mógł lepiej zdefiniować ryzyka, a przez to bardziej dopasować ofertę do sytuacji klienta, z drugiej strony leasing łatwiej będzie mógł rywalizować z innymi formami finansowania czy wręcz używania nieruchomości (np. z najmem).
Nie można przecenić drugiej z powołanych powyżej zmian. Otóż dzięki niej, wreszcie, zostanie ujednolicone – a przez to zracjonalizowane - podatkowe traktowanie dwóch praw do gruntu, które są do siebie bardzo zbliżone: własności i użytkowania wieczystego. Niewątpliwie obecna sytuacja, w ramach której nie można finansować poprzez leasing nabycia użytkowania wieczystego gruntu, przy jednoczesnej możliwości stosowania takiego rozwiązania tam gdzie istnieje własność gruntu jest zdecydowanie niepożądana.
Dwie ostatnie zmiany odnoszące się do umów leasingu niewątpliwie i w istotny sposób mogą poprawić sytuację po obu stronach umowy leasingu, tj. tak korzystającego jak i finansującego. Podkreślić przy tym muszę, że w moim przekonaniu absurdalna i nie odnajdująca uzasadnienia w żadnym przepisie podatkowych jest aktualnie powszechnie stosowana  przez organy podatkowe wykładania, w myśl której w przypadku cesji umowy leasingu należy jedną umowę traktować jako dwie odrębne. W konsekwencji, niejednokrotnie można spotkać się z przypadkami, w których korzystający popadali w opóźnienia płatnicze  nie mając możliwości dokonania – na racjonalnych warunkach – zbycia umowy leasingu na rzecz podmiotu trzeciego, co mogłoby uratować ich przed kłopotami finansowymi  i pomóc w pozbyciu się problemu, jakim stała się dla nich umowa leasingu.
Podręcznikowym wręcz przykładem takich problemów jest niewypłacalność korzystającego w ramach umowy o używanie samochodów osobowych, w przypadku których klasyfikacja umowy jako leasing operacyjny niejednokrotnie stanowi podatkowe (kosztowe) być albo nie być.
Po nowelizacji - pod warunkiem że zmiana w kontrakcie dotyczyła będzie WYŁĄCZNIE strony, a pozostałe postanowienia umowy pozostaną bez zmian – umowa dalej będzie uznawana na płaszczyźnie podatkowej za leasing operacyjny (należy oczywiście pamiętać o innych implikacjach cesji, jak np. przychód z tytułu częściowo odpłatnego świadczenia jeżeli cena odsprzedaży umowy leasingu nie będzie rynkowa).
Ostatnia z wyszczególnionych powyżej zmian uwzględnia fakt, że w ramach pierwotnie zawartej umowy leasingu została dokonana  spłata wartości początkowej przedmiotu leasingu, co jest szczególnie ważne wówczas, gdy w okresie używania drastycznie spadła wartość używanej rzeczy. Do końca 2012 r. w sytuacji, w której suma opłat w pierwszej umowie nie może być niższa niż wartość początkową przedmiotu leasingu z dnia przyjęcia do używania, nieracjonalnym byłoby zawarcie kolejnej umowy (bez stosowania takich zabiegów jak leasing zwrotny) o używanie w ramach leasingu  takiej rzeczy.

Radosław Kowalski
prawnik, doradca podatkowy